Τα βήματα προς τη δημοκρατία (σκέτο χωρίς προσδιορισμούς, όπως άμεση, κ.ά)

[Διονύσης Αλεξόπουλος]

Ας ξεκινήσουμε από εκείνο το ΄΄άμεση΄΄. Συμπυκνώνει τις διαφορές.

Η δημοκρατία είναι μια γιατί δεν υπάρχει έμμεσα. Τι είναι λοιπόν δημοκρατία;

Το πολίτευμα όπου για όλα τα σημαντικά πολιτικά ζητήματα τον τελευταίο λόγο έχουν οι πολίτες.

Το άλλο είναι ο κοινοβουλευτισμός όπου τον τελευταίο λόγο έχουν επαγγελματίες πολιτικοί μετά από επιλογή με εκλογές κάθε τέσσερα χρόνια. Σίγουρα καλύτερο από δικτατορία, αλλά δεν είναι δημοκρατία. Ούτε έμμεση. Γιατί; Μα το είπαμε. Διότι δεν έχει τον τελευταίο λόγο ο Δήμος. Τότε κρατά ο Δήμος. Μην πω ποιον κι από που.

Μα γίνεται να έχουμε δημοκρατία τη σήμερον;

Γίνεται. Με δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών και ομοσπονδιακή δομή.

Πρώτα για τα δημοψηφίσματα. Δεν ασχολούμαστε με αυτά  που προκηρύσσει η εκτελεστική εξουσία όποτε νομίζει. Τέτοια έκανε κι ο Χίτλερ. Μιλάμε για 

δημοψηφίσματα που διεξάγονται, σε εθνικό επίπεδο, ύστερα από σχετικό αίτημα το οποίο υπογράφουν τουλάχιστον 50.000 ή 100.000 πολίτες (ανάλογα το είδος, βλ. παρακάτω). Έχουν δεσμευτική ισχύ και θεωρούνται έγκυρα, ανεξάρτητα από το ποσοστό συμμετοχής των πολιτών σ' αυτά.

Ακυρωτικό δημοψήφισμα με το οποίο μπορούμε να ακυρώσουμε οποιονδήποτε νόμο δεν επιθυμούμε. (προκηρύσσεται μετά τη συλλογή 50.000 υπογραφών)

Δημοψήφισμα πρωτοβουλίας πολιτών, μέσω του οποίου οι πολίτες προτείνουν νόμους αλλά και αλλαγές στο Σύνταγμα. (προκηρύσσεται μετά τη συλλογή 100.000 υπογραφών)

Υποχρεωτικό δημοψήφισμα για κάθε, αλλαγή στο Σύνταγμα, συμμετοχή της χώρας σε υπερεθνικούς οργανισμούς και δέσμευσή της από διακρατικές συμφωνίες.

Δημοψήφισμα ανάκλησης για τους εκλεγμένους αντιπροσώπους μας οι οποίοι δεν τιμούν τις δεσμεύσεις τους απέναντι στους πολίτες.

Μα ποιος συλλέγει υπογραφές; Ο οποιοσδήποτε. Από μια ομάδα πολιτών έως μια συνδικαλιστική οργάνωση ή ένα κόμμα.

Για την ομοσπονδιακή δομή. Μάλλον το πιο κρίσιμο. Διότι οι άνθρωποι γίνονται πολίτες στον τόπο τους και με τους διπλανούς τους.

Ομοσπονδιακός τρόπος οργάνωσης: τα ευρύτερα-ανώτερα επίπεδα (περιφερειακά, εθνικά όργανα) έχουν εκείνες τις αποφασιστικές αρμοδιότητες που οι τοπικές δομές, οι Δήμοι, τους έχουν αποδώσει-επιτρέψει να έχουν. Αντίθετα στον ιεραρχικό-πυραμιδικό, ολιγαρχικό τρόπο οργάνωσης: τα κατώτερα-στενότερα επίπεδα έχουν τις αποφασιστικές αρμοδιότητες που τα ανώτερα-ευρύτερα τους έχουν επιτρέψει-αποδώσει.

Τα δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών (που είδαμε προηγουμένως) είναι το κύριο εργαλείο της δημοκρατίας και σε δημοτικό και περιφερειακό επίπεδο. Με τον αριθμό των απαιτούμενων υπογραφών να είναι το 2% των ψηφοφόρων για τις περιφέρειες και το 5% για τους Δήμους.

Προφανώς η θεσμοθέτηση των δημοψηφισμάτων πρωτοβουλίας πολιτών πρέπει να κατοχυρωθεί συνταγματικά. Αυτό μπορεί να γίνει με αναθεώρηση του άρθρου 110 το οποίο δεν ανήκει στα μη αναθεωρητέα. Απαιτεί 180 βουλευτές. Μακρυά πορεία; Μπορεί. Και μέχρι τότε; Πολιτικός αγώνας με τα εξής βήματα.

Συγκρότηση δημοκρατικής παράταξης.
Οργάνωση πολιτών με δημοκρατική δομή σε πολιτικές κοινότητες. Τα χαρακτηριστικά:
α. ο τελευταίος λόγος στους πολίτες-μέλη.
β. Αναλογική εκπροσώπηση στα κρατικά όργανα κάθε πολιτικής θέσης των μελών, όχι μόνο της πλειοψηφίας τους. (για να έχουμε ακλόνητη ενότητα)
γ. Εκλογή στελεχών με κλήρωση μεταξύ των εκλεγμένων (για να αποφεύγονται προσβολές από ολιγαρχικά κέντρα και μυστικές υπηρεσίες)
δ. ομοσπονδιακός τρόπος οργάνωσης (όπως εξηγήθηκε πιο πάνω) (συμβάλλει επίσης στο να αποφεύγονται προσβολές από ολιγαρχικά κέντρα και μυστικές υπηρεσίες).

Ποιοι είμαστε εμείς που θα αποφασίσουμε στη θέση των συμπολιτών μας; Προφανώς δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο.

Οι πολίτες αποφασίζουν για τη χώρα. Για τη συμμετοχή στο ΝΑΤΟ, την ΕΕ, το ευρώ, τη συμμαχία με το Ισραήλ κ.λ.π. Μέσω των αντιπροσώπων τους στη Βουλή (δημοκρατικά η δημοκρατική παράταξη όταν συγκροτηθεί όπως περιγράφηκε και ολιγαρχικά η ολιγαρχική όπως το ζούμε τόσες δεκαετίες) και με δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών στο μέλλον.

Και θα μας αφήσουν; Ναι, διότι φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό το Γιάννη. Οι συμπολίτες μας κατ΄ αρχάς θα προχωρήσουν τόσο όσο...

Όσο ζούμε σε κοινοβουλευτικό καθεστώς ο έλεγχος και η ανάκληση των αντιπροσώπων της δημοκρατικής παράταξης είναι εφικτός μόνο και αναλόγως με την πολιτική δύναμη των οργανωμένων σε κοινότητες πολιτών. Με απλά λόγια κι όπως το λένε στο χωριό μου ''όποιος αντιπρόσωπος παρακούσει και δεν υποταχθεί στη θέληση των συμπολιτών του δεν θα βρει στη κάλπη ούτε τη δική του ψήφο, θα τον ξεχάσει κι η μάνα του''.

Για τον ρόλο της τεχνολογίας η γνώμη μου είναι πως η δια ζώσης συμμετοχή είναι αξεπέραστη. Τα ψηφιακά μέσα μπορούν όμως να συμβάλλουν στην επικοινωνία μιας και την έχουν κάνει ήδη άμεση και πολυποίκιλη.

Πάμε τώρα σε ένα αγαπημένο θέμα κάθε αριστερού. Την κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής. Αυτό κι αν είναι κάτι που θα το αποφασίσουν οι συμπολίτες μας. Τι, πώς, πού, πόσο κλπ. Και όχι, η δημοκρατία δεν έχει ως προϋπόθεση την κοινωνικοποίησή τους. Μόνη προϋπόθεση είναι η απάντηση στο ερώτημα, ποιος αποφασίζει, να είναι οι πολλοί κι όχι οι λίγοι.